สถานีต้นทางหลักของรถไฟในกรุงเทพฯ (The main departure station for trains in Bangkok) แบ่งออกเป็น 4 สถานีต้นทางหลัก โดยแต่ละสถานีจะรับผิดชอบเส้นทางและจุดหมายปลายทางที่แยกจากกันอย่างชัดเจน ดังนี้
1. สถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์ (ศูนย์กลางหลัก)
สถานีนี้เป็น ศูนย์กลางระบบรางที่ใหญ่ที่สุด ของประเทศในปัจจุบัน
เส้นทาง/จุดหมายปลายทางหลัก : เชียงใหม่, หนองคาย, อุบลฯ, หาดใหญ่, สุไหงโกลก
เส้นทางที่ให้บริการ: เป็นต้นทางของรถไฟทางไกล (ขบวนรถด่วนพิเศษ รถด่วน รถเร็ว)
- - สายเหนือ: สิ้นสุดที่เชียงใหม่
- - สายอีสาน (ตะวันออกเฉียงเหนือ): สิ้นสุดที่หนองคาย และอุบลราชธานี
- - สายใต้: สิ้นสุดที่ชุมทางหาดใหญ่ และสุไหงโกลก
การเชื่อมต่อ: รถไฟฟ้า MRT สายสีน้ำเงิน (สถานีบางซื่อ) และรถไฟชานเมืองสายสีแดง
2. สถานีกรุงเทพ (หัวลำโพง)
สถานีประวัติศาสตร์ใจกลางเมือง ปัจจุบันปรับบทบาทมาเน้นขบวนรถระยะใกล้และขบวนท่องเที่ยว
เส้นทาง/จุดหมายปลายทางหลัก : ฉะเชิงเทรา, อรัญประเทศ, พัทยา, ขบวนชานเมือง
เส้นทางที่ให้บริการ:
- - สายตะวันออก: เป็นต้นทางหลักไปฉะเชิงเทรา, ปราจีนบุรี, อรัญประเทศ (สระแก้ว) และพัทยา/จุกเสม็ด
- - ขบวนชานเมือง: รถธรรมดาและรถชานเมืองที่วิ่งไปสายเหนือและสายอีสาน (เช่น ไปลพบุรี หรือแก่งคอย)
- - ขบวนพิเศษ: รถไฟท่องเที่ยววันหยุด (เช่น รถไฟหัวรถจักรไอน้ำ)
3. สถานีรถไฟธนบุรี (บางกอกน้อย)
สถานีต้นทางหลักสำหรับ ฝั่งธนบุรี ตั้งอยู่ใกล้กับโรงพยาบาลศิริราชและตลาดศาลาน้ำร้อน
เส้นทาง/จุดหมายปลายทางหลัก : กาญจนบุรี (สะพานข้ามแม่น้ำแคว), หัวหิน, ชุมพร
เส้นทางที่ให้บริการ:
- - สายใต้ระยะสั้น/รถธรรมดา: วิ่งไปนครปฐม, ราชบุรี, เพชรบุรี, หัวหิน จนถึงชุมพร
- - สายกาญจนบุรี: เส้นทางท่องเที่ยวสายประวัติศาสตร์ สิ้นสุดที่สถานีน้ำตก (ทางรถไฟสายมรณะ)
4. สถานีรถไฟวงเวียนใหญ่
สถานีต้นทางของ สายท้องเหลวทางฝั่งใต้ ที่แยกตัวเป็นอิสระ
เส้นทาง/จุดหมายปลายทางหลัก : มหาชัย (สมุทรสาคร)
เส้นทางที่ให้บริการ:
- - สายแม่กลอง (ช่วงวงเวียนใหญ่ - มหาชัย): วิ่งบริการรับส่งผู้โดยสารระหว่างกรุงเทพฯ และจังหวัดสมุทรสาคร (มหาชัย) เท่านั้น ไม่ได้เชื่อมต่อกับทางรถไฟของสถานีอื่น ๆ